Hướng dẫn nhận biết và lựa chọn thiết bị điện chống giật

An toàn điện là yếu tố tiên quyết trong mỗi gia đình và cơ sở sản xuất. Nguy cơ rò rỉ điện, chập cháy hay giật điện luôn rình rập, đe dọa đến tính mạng con người và tài sản. Vì vậy, việc trang bị và sử dụng đúng cách các thiết bị điện chống giật (phổ biến nhất là Aptomat chống giật ) là vô cùng cần thiết.

1.Khái niệm thiết bị điện chống giật

Thiết bị điện chống giật (thường được gọi là Aptomat chống giật, CB chống giật ) là một loại thiết bị bảo vệ được thiết kế để tự động ngắt nguồn điện khỏi tải (thiết bị sử dụng điện) một cách nhanh chóng khi phát hiện có dòng điện rò (dòng điện dư) vượt quá một ngưỡng an toàn cho phép.

2. Đặc điểm nhận biết thiết bị điện chống giật

1. Nút Kiểm Tra (Nút TEST)

Tất cả các loại aptomat (CB) chống giật và chống rò đều được trang bị một nút nhấn nhỏ (thường có màu vàng hoặc màu khác biệt so với thân) nằm trên bề mặt. Chức năng nút này được ký hiệu là “TEST” (hoặc chữ ‘T’) và dùng để kiểm tra hoạt động của thiết bị. Khi nhấn nút TEST, thiết bị sẽ giả lập một dòng rò và phải tự động ngắt điện ngay lập tức nếu hoạt động bình thường.  Aptomat thường (MCB, MCCB) chỉ có chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch thì không có nút TEST này.

2. Ký Hiệu Chống Dòng Rò

Trên thân thiết bị chống giật (RCBO hoặc RCCB), bạn sẽ thấy các ký hiệu chỉ chức năng chống dòng rò.

• Ký hiệu chính: Thường là hình chữ nhật hoặc hình bán nguyệt có đường zic-zac cắt ngang và nối với một đường nối đất nhỏ (ký hiệu rò rỉ xuống đất).

• Thông số dòng rò: Thiết bị có ghi rõ ngưỡng dòng rò định mức mà nó sẽ ngắt mạch đơn vị là mA (mili-ampe).

Tìm hiểu thêm: Đại lý cấp 1 thiết bị điện Schneider chính hãng

3. Nguyên lí hoạt động của thiết bị điện chống giật

3.1. Trạng thái hoạt động bình thường

Thiết bị chống giật sử dụng một biến dòng (cuộn cảm biến) có dây pha (dây nóng) và dây trung tính (dây nguội) đi qua. Trong điều kiện mạch điện hoạt động bình thường, toàn bộ dòng điện đi vào qua dây pha sẽ bằng dòng điện đi ra qua dây trung tính. Theo quy tắc cảm ứng điện từ, hai dòng điện này tạo ra hai từ trường ngược chiều và có độ lớn bằng nhau trong lõi biến dòng, dẫn đến tổng từ thông triệt tiêu lẫn nhau, và điện áp cảm ứng ở cuộn thứ cấp bằng không.

3.2. Phát hiện sự cố dòng rò

Khi xảy ra sự cố rò rỉ điện (ví dụ: một người chạm vào dây điện hở, dòng điện rò ra vỏ thiết bị xuống đất, hoặc dây dẫn bị hở chạm vào vật dẫn), một phần dòng điện sẽ bị thất thoát khỏi mạch chính.Lúc này, dòng điện đi vào sẽ lớn hơn dòng điện đi ra (dòng điện trên dây pha khác dòng điện trên dây trung tính), tạo ra một sự chênh lệch gọi là dòng điện dư .Sự chênh lệch này làm cho tổng từ thông trong lõi biến dòng khác không.

3. Kích hoạt ngắt mạch

Tổng từ thông không bằng không sẽ tạo ra một điện áp cảm ứng trong cuộn thứ cấp của biến dòng. Khi dòng điện dư này vượt quá ngưỡng nhạy định mức của thiết bị (thường là 30mA, là mức dòng rò tối đa an toàn cho con người), mạch điện tử sẽ kích hoạt rơ-le (Relay).Rơ-le tác động làm cơ chế ngắt mạch tự động mở các tiếp điểm, cắt nguồn điện khỏi tải trong khoảng thời gian rất nhanh (thường dưới 0.04 giây), giúp ngăn ngừa tai nạn điện giật nghiêm trọng và hỏa hoạn.

4. Phân loại thiết bị điện chống giật

5. Cách lựa chọn thiết bị điện chống giật

5.1 Chọn loại thiết bị

Đối với hệ thống điện dân dụng, bạn nên ưu tiên sử dụng loại RCBO (Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent protection).

• RCBO (Được khuyên dùng): Tích hợp cả ba chức năng bảo vệ trong một thiết bị: Chống dòng rò (chống giật), chống quá tải, chống ngắn mạch (chập điện)

• RCCB (Cần kết hợp): Chỉ có chức năng chống dòng rò. Nếu dùng RCCB, bạn bắt buộc phải lắp thêm MCB (Aptomat thường) ở phía trước để bảo vệ chống quá tải và ngắn mạch.

5.2 Ngưỡng dòng dò – yếu tố an toàn sống còn

Đây là thông số quan trọng nhất, cho biết lượng dòng điện rò rỉ tối thiểu sẽ khiến thiết bị ngắt mạch. Đơn vị là miliampe (mA).

• 30mA (Tiêu chuẩn an toàn cá nhân): Đây là mức chuẩn vàng được khuyến nghị và sử dụng rộng rãi nhất cho các mạch nhánh trong gia đình (ổ cắm, phòng tắm, máy nước nóng, điều hòa, v.v.). Dòng điện rò trên 30mA có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho tim người, vì vậy mức 30mA đảm bảo thiết bị sẽ ngắt điện đủ nhanh để bảo vệ tính mạng.

• 10mA (Độ nhạy cao): Dùng cho các khu vực có nguy cơ cao tiếp xúc với nước như phòng tắm, máy nước nóng hoặc khu vực ngoài trời. Tuy nhiên, loại 10mA rất nhạy và dễ bị ngắt không cần thiết (trip) trong môi trường ẩm hoặc hệ thống điện cũ.

• 100mA – 300mA (Chống cháy): Thường được dùng làm Aptomat tổng cho toàn bộ hệ thống hoặc trong môi trường công nghiệp/nhà xưởng để bảo vệ chống cháy nổ do lỗi tiếp đất, không phải để bảo vệ trực tiếp con người.

Lời kết: Thiết bị điện chống giật (RCD/RCBO) là một thiết bị bảo vệ sinh mạng không thể thiếu trong mọi hệ thống điện hiện đại. Hoạt động dựa trên nguyên lý so sánh dòng điện vào và ra, RCD có khả năng phát hiện sự mất cân bằng nhỏ nhất (dòng rò) mà cầu chì hay aptomat thông thường không thể nhận biết. Khi phát hiện dòng điện dư vượt quá ngưỡng an toàn (thường là 30mA), thiết bị sẽ ngắt mạch tức thì trong thời gian mili giây, giảm thiểu đáng kể nguy cơ bị điện giật gây tử vong và ngăn ngừa hỏa hoạn do rò rỉ điện. Việc lắp đặt và kiểm tra định kỳ thiết bị chống giật không chỉ là tuân thủ quy tắc an toàn điện mà còn là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất cho con người và tài sản khỏi các tai nạn điện không lường trước được.

• Địa chỉ công ty: 62 Vườn Cam, Mễ Trì, Nam Từ Liêm, Hà Nội
• SDT: 0988825752
• Email: geelectricvn@gmail.com
• Facebook: GE Electric